Mae Deallusrwydd Artiffisial (DA) yn newid tirwedd addysg uwch yn gyflym. Mae’n dylanwadu ar y ffordd y mae myfyrwyr yn dysgu, sut mae staff yn cynllunio addysgu ac yn asesu, a sut mae sefydliadau’n cefnogi datblygiad academaidd a sgiliau digidol. Er bod DA yn cynnig cyfleoedd sylweddol, mae hefyd yn codi cwestiynau pwysig ynghylch uniondeb academaidd, llythrennedd digidol, tegwch a chynhwysiant. Mae’r adroddiad hwn yn archwilio’r defnydd o Ddeallusrwydd Artiffisial yng nghyd-destun addysg uwch cyfrwng Cymraeg, gan roi sylw arbennig i’r cyfleoedd a’r heriau sy’n wynebu siaradwyr Cymraeg a defnyddwyr ieithoedd lleiafrifol Mae’r adroddiad yn dod â gwaith ymchwil, profion ymarferol ac adborth gan staff a myfyrwyr ynghyd i ddarparu trosolwg o DA a’i oblygiadau i addysg cyfrwng Cymraeg. Amlygir enghreifftiau o arfer da a nodi ffyrdd o hyrwyddo defnydd cyfrifol, moesegol a chynhwysol o DA. Ceir yma ganllawiau ymarferol ar ddewis offer addas, ysgrifennu promptiau effeithiol, gwirio dibynadwyedd a chywirdeb cynnwys a gynhyrchir gan DA, gan fynd i’r afael â materion megis preifatrwydd, rhagfarn a thryloywder. Gobeithiwn y bydd yr adroddiad yn sbardudno trafodaeth, arbrofi a chydweithio ar draws y sector er mwyn sicrhau bod siaradwyr Cymraeg yn gallu manteisio’n deg ar ddatblygiadau DA, gan gefnogi dull dwyieithog, cynhwysol a chyfrifol o ddefnyddio’r technolegau hyn mewn addysg uwch.
Termau
Gwefan lle gallwch ddod o hyd i dermau safonol i’w defnyddio wrth ddysgu ac addysgu.
Cynadleddau a gweithdai
Mae’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn trefnu ystod o gynadleddau a gweithdai ar draws ystod o bynciau. Gallwch wylio recordiadau o ddigwyddiadau blaenorol.
Adnoddau Diweddar
Deallusrwydd Artiffisial a’r Gymraeg
Nabod Stori
Adnodd yw hwn i helpu myfyrwyr a disgyblion TGAU a Lefel Uwch sut i adnabod llinell dop stori newyddion afaelgar. Mae’r adnodd yn un digidol rhyngweithiol lle gall defnyddwyr ddysgu oddi wrth un o newyddiadurwyr gorau Cymru, Will Hayward, yn ogystal â newyddiadurwr digidol Reach, Ben Peris a Golygydd Tafod Prifysgol Caerdydd 2025/26 Hannah Williams. Mae cyfarwyddiadau ar bob cam am sut i ddefnyddio’r adnodd.
LinkedIn i Staff Academaidd
Recordiad o weminar a gynhaliwyd ar 3 Mehefin 2026. Cyflwyniad i staff academaidd sy’n awyddus i ddatblygu eu presenoldeb proffesiynol ar LinkedIn. Yn ystod y cyflwyniad byddi di’n dysgu sut i ddefnyddio’r platfform yn effeithiol i: Rwydweithio’n broffesiynol Hyrwyddo digwyddiadau a gweithgareddau Datblygu a chryfhau dy broffil academaidd Meithrin hyder i rannu cynnwys Ymgysylltu â myfyrwyr a phartneriaid Rhannu dy waith Adeiladu a thyfu rhwydweithiau newydd yn dy faes Cyflwynir y gweithdy gan Mari Gwenllian Roberts ac Elinor Churchill o Adran Gyrfaoedd Prifysgol Bangor. Ceir hefyd gyfraniadau gan Dr Miriam Elin Jones o Brifysgol Abertawe, a Dr Gareth Evans-Jones o Brifysgol Bangor yn rhannu arferion da a phrofiadau personol o ddefnyddio LinkedIn yn broffesiynol.
Ynni Adnewyddol - manteision i weithio ar y tir
Cyflwyniad gan Dr Paula Roberts ar sut mae ynni adnewyddol fod o fudd i ffermwyr a chymunedau cefn gwlad Cymru. Mae Paula yn esbonio manteisio ynni solar, hydro, gwynt, ac ailgylchu er mwyn arbed arian i fusnesau amaethyddol a chreu incwm drwy werthu ynni i'r Grid Cenedlaethol. Mae Paula yn gyn-ddarlithydd ym Mhrifysgol Bangor a bellach yn gadeirydd cwmni nid-er-elw, 'Ynni Cymru'.
Cyflwyniad Arloesedd mewn Bwyd ac Amaeth
Cyflwyniad gan Dr Robert Bowen o Adran Fusnes Prifysgol Caerdydd, ar sut mae, a sut gall, y sector bwyd ac amaeth yng Nghymru fanteisio ar farchnata eu cynnyrch. Mae'r cyflwyniad yn edrych ar y cyd-destun, heriau, arloesedd, ac entrepreneuriaeth yn y maes gan gynnwys enghreifftiau. Mae'n ystyried heriau megis Deallusrwydd Artiffisial, a'r angen i gynnig gwerth ychwanegol i'r cynnyrch.
Cynhadledd Ymchwil 2026
Cynhelir y Gynhadledd Ymchwil ar 25–26 Mehefin yn y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth, a chaiff ei ffrydio ar sianel YouTube y Coleg. Gweler rhagor o wybodaeth ar wefan y Coleg, a bydd recordiadau o'r papurau i'w gweld isod yn dilyn y gynhadledd. Mae modd gweld y posteri ymchwil a arddangosir yn y gynhadledd drwy glicio ar y dolenni isod.
Ap Adeiladu trwy'r Gymraeg
Nod yr ap hwn yw cefnogi dysgwyr, prentisiaid a gweithwyr sydd angen cefnogaeth i allu defnyddio’r Gymraeg yn hyderus mewn sefyllfaoedd proffesiynol sy’n ymwneud â maes Adeiladu. Mae'r ap wedi'i rannu mewn i'r adrannau canlynol: Cyffredinol Sgwrsio Adeiladu Gwaith Brics Plastro Soled Plymio Trydan Iechyd a Diogelwch Cymorth Cyntaf Anafiadau Gorchmynion Gyrfaoedd mewn adeiladu Offer
Gosod Brics
Mae’r adnodd hwn ar gyfer dysgwyr a phrentisiaid sy’n astudio cymhwyster Lefel 2 Gosod Brics, ynghyd â’r staff sy’n eu cefnogi. Mae’r adnodd rhyngweithiol dwyieithog hwn yn cynnwys gwybodaeth, gweithgareddau ac adnoddau dysgu ar draws y tair uned ganlynol: 204: Gwybodaeth graidd gosod brics 205: Gosod allan i godi strwythurau gwaith maen 206: Gosod strwythurau gwaith maen. Nod yr adnodd yw cefnogi dysgwyr yn eu hastudiaethau a’u hannog i ddefnyddio cymaint o’r cynnwys â phosibl drwy gyfrwng y Gymraeg.
Adnoddau Diweddar Ôl-16
Deallusrwydd Artiffisial a’r Gymraeg
Mae Deallusrwydd Artiffisial (DA) yn newid tirwedd addysg uwch yn gyflym. Mae’n dylanwadu ar y ffordd y mae myfyrwyr yn dysgu, sut mae staff yn cynllunio addysgu ac yn asesu, a sut mae sefydliadau’n cefnogi datblygiad academaidd a sgiliau digidol. Er bod DA yn cynnig cyfleoedd sylweddol, mae hefyd yn codi cwestiynau pwysig ynghylch uniondeb academaidd, llythrennedd digidol, tegwch a chynhwysiant. Mae’r adroddiad hwn yn archwilio’r defnydd o Ddeallusrwydd Artiffisial yng nghyd-destun addysg uwch cyfrwng Cymraeg, gan roi sylw arbennig i’r cyfleoedd a’r heriau sy’n wynebu siaradwyr Cymraeg a defnyddwyr ieithoedd lleiafrifol Mae’r adroddiad yn dod â gwaith ymchwil, profion ymarferol ac adborth gan staff a myfyrwyr ynghyd i ddarparu trosolwg o DA a’i oblygiadau i addysg cyfrwng Cymraeg. Amlygir enghreifftiau o arfer da a nodi ffyrdd o hyrwyddo defnydd cyfrifol, moesegol a chynhwysol o DA. Ceir yma ganllawiau ymarferol ar ddewis offer addas, ysgrifennu promptiau effeithiol, gwirio dibynadwyedd a chywirdeb cynnwys a gynhyrchir gan DA, gan fynd i’r afael â materion megis preifatrwydd, rhagfarn a thryloywder. Gobeithiwn y bydd yr adroddiad yn sbardudno trafodaeth, arbrofi a chydweithio ar draws y sector er mwyn sicrhau bod siaradwyr Cymraeg yn gallu manteisio’n deg ar ddatblygiadau DA, gan gefnogi dull dwyieithog, cynhwysol a chyfrifol o ddefnyddio’r technolegau hyn mewn addysg uwch.
Nabod Stori
Adnodd yw hwn i helpu myfyrwyr a disgyblion TGAU a Lefel Uwch sut i adnabod llinell dop stori newyddion afaelgar. Mae’r adnodd yn un digidol rhyngweithiol lle gall defnyddwyr ddysgu oddi wrth un o newyddiadurwyr gorau Cymru, Will Hayward, yn ogystal â newyddiadurwr digidol Reach, Ben Peris a Golygydd Tafod Prifysgol Caerdydd 2025/26 Hannah Williams. Mae cyfarwyddiadau ar bob cam am sut i ddefnyddio’r adnodd.
LinkedIn i Staff Academaidd
Recordiad o weminar a gynhaliwyd ar 3 Mehefin 2026. Cyflwyniad i staff academaidd sy’n awyddus i ddatblygu eu presenoldeb proffesiynol ar LinkedIn. Yn ystod y cyflwyniad byddi di’n dysgu sut i ddefnyddio’r platfform yn effeithiol i: Rwydweithio’n broffesiynol Hyrwyddo digwyddiadau a gweithgareddau Datblygu a chryfhau dy broffil academaidd Meithrin hyder i rannu cynnwys Ymgysylltu â myfyrwyr a phartneriaid Rhannu dy waith Adeiladu a thyfu rhwydweithiau newydd yn dy faes Cyflwynir y gweithdy gan Mari Gwenllian Roberts ac Elinor Churchill o Adran Gyrfaoedd Prifysgol Bangor. Ceir hefyd gyfraniadau gan Dr Miriam Elin Jones o Brifysgol Abertawe, a Dr Gareth Evans-Jones o Brifysgol Bangor yn rhannu arferion da a phrofiadau personol o ddefnyddio LinkedIn yn broffesiynol.
Ynni Adnewyddol - manteision i weithio ar y tir
Cyflwyniad gan Dr Paula Roberts ar sut mae ynni adnewyddol fod o fudd i ffermwyr a chymunedau cefn gwlad Cymru. Mae Paula yn esbonio manteisio ynni solar, hydro, gwynt, ac ailgylchu er mwyn arbed arian i fusnesau amaethyddol a chreu incwm drwy werthu ynni i'r Grid Cenedlaethol. Mae Paula yn gyn-ddarlithydd ym Mhrifysgol Bangor a bellach yn gadeirydd cwmni nid-er-elw, 'Ynni Cymru'.
Cyflwyniad Arloesedd mewn Bwyd ac Amaeth
Cyflwyniad gan Dr Robert Bowen o Adran Fusnes Prifysgol Caerdydd, ar sut mae, a sut gall, y sector bwyd ac amaeth yng Nghymru fanteisio ar farchnata eu cynnyrch. Mae'r cyflwyniad yn edrych ar y cyd-destun, heriau, arloesedd, ac entrepreneuriaeth yn y maes gan gynnwys enghreifftiau. Mae'n ystyried heriau megis Deallusrwydd Artiffisial, a'r angen i gynnig gwerth ychwanegol i'r cynnyrch.
Ap Adeiladu trwy'r Gymraeg
Nod yr ap hwn yw cefnogi dysgwyr, prentisiaid a gweithwyr sydd angen cefnogaeth i allu defnyddio’r Gymraeg yn hyderus mewn sefyllfaoedd proffesiynol sy’n ymwneud â maes Adeiladu. Mae'r ap wedi'i rannu mewn i'r adrannau canlynol: Cyffredinol Sgwrsio Adeiladu Gwaith Brics Plastro Soled Plymio Trydan Iechyd a Diogelwch Cymorth Cyntaf Anafiadau Gorchmynion Gyrfaoedd mewn adeiladu Offer
Adeiladwaith
Mae’r adnodd hwn ar gyfer dysgwyr a phrentisiaid sy’n astudio cymwysterau Adeiladwaith Lefel 3, ynghyd â’r staff sy’n eu cefnogi. Mae’n cynnig cyfle i ddatblygu gwybodaeth a dealltwriaeth o wahanol agweddau ar y diwydiant adeiladu, o arferion adeiladu, iechyd, diogelwch a lles i’r sector hwn yng Nghymru. Mae’r adnodd rhyngweithiol dwyieithog hwn yn cynnwys gwybodaeth, gweithgareddau ac adnoddau dysgu ar draws y pum uned ganlynol: 301: Deall Arferion Adeiladu yng Nghymru 302: Gweithio yn y Sector Adeiladu yng Nghymru 304: Cydymffurfio ag iechyd, diogelwch a lles cyffredinol yn y gweithle 305: Cydymffurfio ag arferion gwaith cynhyrchiol 306: Symud, trin neu storio adnoddau. Nod yr adnodd yw cefnogi dysgwyr yn eu hastudiaethau a’u hannog i ddefnyddio cymaint o’r cynnwys â phosibl drwy gyfrwng y Gymraeg.
Gwaith Coed
Mae’r adnodd hwn ar gyfer dysgwyr a phrentisiaid sy’n astudio cymhwyster Lefel 3 Gwaith Coed ar y Safle, ynghyd â’r staff sy’n eu cefnogi. Mae’r adnodd rhyngweithiol dwyieithog hwn yn cynnwys gwybodaeth, gweithgareddau ac adnoddau dysgu ar draws y ddwy uned ganlynol: 314: Gosod cydrannau cymhleth y ffics cyntaf a’r ail ffics 315: Codi cydrannau fframwaith strwythur y to. Nod yr adnodd yw cefnogi dysgwyr yn eu hastudiaethau a’u hannog i ddefnyddio cymaint o’r cynnwys â phosibl drwy gyfrwng y Gymraeg.
